Google

جلوه هاى معنوى عفت

 جلوه هاى معنوى عفت

و بر زنان از کار افتاده اى که [دیگر] امید زناشویى ندارند، گناهى نیست که پوشش خود را کنار نهند [به شرطى که ]زینتى را آشکار نکنند؛ و عفت ورزیدن براى آنها بهتر است.
خداوند در این آیه، نخست به پیر زنان مى فرماید که بدون قصد خودنمایى، مجازند از برخى پوشش هاى رویى بدن مثل جلباب و چادر استفاده نکنند، ولى در ادامه مى گوید: حتى اگر همین زنان سال مند نیز از این گونه حجاب ها استفاده کنند و عفت بورزند، براى ایشان بهتر است.
در روایت معروف جنود عقل و جهل، عفت متضاد با تهتک ذکر شده است. «العفة و ضدها التهتک»2 و تهتک در لغت به معناى پرده درى آمده است.3 بنابراین، به قرینه تقابل و تضاد، مى توان گفت عفّت به معناى پرده پوشى است.
عفت جلوه ها و قلمروهاى گوناگونى دارد که مى توان همه آن ها را در سه نوع گرد آورى کرد: 1. عفت در اندیشه؛ 2. عفت در گفتار؛ 3. عفت در رفتار.
چون پوشش اسلامى رفتارى است که از یک فرد مسلمان سر مى زند، به تناسب موضوع این نوشتار، به طور اختصار از عفت در رفتار سخن مى گوییم.
عفاف گرایى در رفتار، عرصه هاى گوناگونى زندگى فردى و اجتماعى را فرا مى گیرد. مانند عفت در پوشش که گزینش جامه اى است که با هویت دینى، هنجارهاى اخلاقى، شخصیت والاى انسانى و ارزش هاى متعالى اجتماعى سازگار باشد. حوزه ارتباط هاى انسانى به نمایشگاهى از جلوه هاى بدنى و دوخت و دوز مد گرایانه تبدیل نشود، عرصه هاى فرهنگى، اقتصادى و سیاسى جلوه گاه عریان نمایى هاى هوس انگیز و خرد سوز نگردد و به جاى تجلى عقلانیت، دین ورزى، اخلاق پیشگى و انسانیت، حیوانیت لجام گسیخته به میدان نیاید.
یکى دیگراز ابعاد عفت رفتارى «عفت جنسى» است. عفت جنسى در فرهنگ اسلامى جلوه هاى متعددى دارد که برخى از مهم ترین آن ها عبارتند از:
ـ پرهیز از نگاه آلوده؛
ـ خلوت نکردن با نامحرم؛
ـ تماس بدنى نداشتن؛
ـ پرهیز از خود ارضایى و آمیزش نامشروع؛
ـ نداشتن تجلى تحریک آمیز در مجامع؛
ـ واسطه نشدن براى فحشا؛
ـ گریز از عوامل تحریک آمیز.4
کتاب هاى روایى که احادیث ازدواج را مطرح کرده اند، با ب ویژه اى با عنوان وجوب عفت ورزى و پاک دامنى دارند که در آن؛ احادیث فراوانى درباره عفت آمده است.5
براساس حدیثى از امیرمؤمنان حضرت على علیه السلام صبر و پایدارى در مقابل خواسته هاى شهوانى عفت نامیده شده است: «اَلصَّبرُ عَنِ الشَّهوة عِفة؛6 پایدارى و صبر در برابر شهوت نشانه عفت است»، در روایت دیگرى، عفت ضعیف کننده امیال و گرایش هاى شهوانى دانسته شده است:
«العفة تُضعِّفُ الشّهوةَ ؛7 عفت ضعیف کننده شهوت است».
چون دو نوع برجسته از شهوت ها و خواسته ها، شهوات و میل هاى مربوط به غریزه گرسنگى و غریزه جنسى است، در روایات نیز به دو نوع عفت شکمى و جنسى توصیه شده و انسان هاى برخوردار از این دو عفت و ستایش شده اند. در حدیثى از امام باقر علیه السلام برخوردارى انسان از عفت شکمى و جنسى، از برترین عبادت ها دانسته شده است:
«ما عُبِدَاللّهُ بشى ءٍ أفضلُ مِنْ عِفَّة بطنٍ و فرج؛8
خداوند به چیزى برتر از عفت شکم و عفت فرج عبادت نشده است».
در حدیث دیگرى از آن حضرت، اجتهاد و کوشش در راه کسب عفت شکمى و جنسى، جزء برترین تلاش ها شمرده شده است: «اىّ الاجتهاد افضل من عفة بطن و فرج ؛9 کدام تلاش برتر از عفت شکم و عفت فرج است».
بى تردید هنگامى فهم معناى دقیق این گونه احادیث آشکار مى گردد که بدانیم منشأ بسیارى از گناهان و کارهاى خلاف، شهوات و امیال مربوط به شکم و غریزه جنسى است. اگر امیال مذکور از طریق عفت شکمى و جنسى کنترل و مهار شوند، به طور طبیعى زمینه بسیارى از گناهان نیز از بین خواهد رفت؛ زیرا انسان در اثر پوشش باطنى عفت، به نوعى مصونیت درونى دست مى یابد. در روایتى از امیرمؤمنان حضرت على علیه السلام صیانت و حفاظت در مقابل گناه، به عنوان ثمره و نتیجه عفت ذکر شده است:
«ثمرة العفة الصیانة ؛10 نتیجه عفت ورزى مصونیت در برابر گناه است».
به دلیل همین ویژگى بازدارندگى و مصونیت بخشى پوشش درونى عفت در مقابل تحریک غریزه جنسى، قرآن مجید به افرادى که در اثر مشکلات قادر به ازدواج نیستند دستور عفت ورزى مى دهد.
«وَلْیَسْتَعْفِفْ الَّذینَ لا یَجِدُون نکاحا ؛ و آنان که امکان ازدواج نیابند، باید عفت نفس پیشه کنند». (نور: 33)
اگر چه مقوله عفت به هر دو جنس زن و مرد اختصاص دارد، ولى به نظر مى رسد با توجه به حس و غریزه، خودنمایى بانوان و فراهم بودن مقتضى و زمینه تحریک غریزه جنسى به وسیله یاد شده، مى توان گفت عفت ورزى بانوان، نقش مهم ترى در سلامت اجتماع در مقابل مفاسد جنسى دارد.
منتسکیو مى گوید: « از دست رفتن عفت زنان، به قدرى تأثیرات بد و معایب و نواقص تولید مى کند و روح مردم را فاسد مى سازد که اگر کشور دچار آن شود، بدبختى زیادى از آن ناشى مى گردد. به همین جهت، قانون گذاران همواره عفت را به زنان توصیه مى کنند و از آن ها وقار و رعایت موازین اخلاقى توقع دارند».11
حال اگر سؤال شود که سبب و منشأ حجاب روحى و پوشش معنوى عفت چیست؟ پاسخ این سؤال در روایات معصومان علیهم السلام آمده است. در برخى روایات از حیا به عنوان سبب و منشأ عفت نام برده شده است. از امیرمؤمنان نقل شده است «سبب العفة الحیاء».12 در روایت دیگرى از ایشان مقدار عفت ورزى و پاک دامنى انسان به مقدار حیاى او مرتبط شده است: «على قدر الحیاء تکون العفة»13. 
پی نوشت ها:   
1 . براى آگاهى بیش تر درباره عفت و اقسام آن، نک: حسن عرفان «عفت در اندیشه گفتار و رفتار» مجله حدیث زندگى، ش 6، ص 10. همچنین همان، ص 49. مصاحبه با دکتر حسین اسکندرى درباره معناى اصطلاحى عفاف در علم روان شناسى. نیز نک: علیرضا نورى «معیارهاى اسلامى پوشش زنان و الگوى مصرف آن» نشریه اندیشه صادق، ش 8 و 9، ص 122.
2 . الاصول من الکافى، ج 1، ص 21، حدیث 14.
3 . هتک زید السترهتکا من باب ضرب خرقه، فیومى، المصباح المنیر، واژه هتک.
4 . عفت در اندیشه، گفتار و رفتار، مجله حدیث زندگى، شماره 6 ، ص 12. با گزینش.
5 . براى نمونه، به دو کتاب روایى وسائل الشیعه الى مسائل الشریعه، کتاب النکاح ابواب النکاح المحرّم، باب 31، باب العفة و الورع و همچنین کتاب مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، کتاب النکاح، ابواب النکاح المحرم، باب 25، باب وجوب العفة و الورع مراجعه گردد.
6 . غرر الحکم و درر الکلم، ص 284.
7 . میزان الحکمة، واژه عفت.
8 . الاصول من الکافى، ج 2، کتاب الایمان و الکفر، باب العفة، ص 79، روایت 1 و همچنین روایت 7 و 8.
9 . همان، روایت 4.
10 . میزان الحکمة، واژه عفت.
11 . هاشمى رکاوندى، مقدمه اى بر روان شناسى زن، ص 198 به نقل از روح القوانین، ص 226.
12 . غرر الحکم و درر الکلم، ص 257.
13 . همان، ص 256.

 

نويسنده : تاريخ خبر : 1393/01/14 - 21:09:40 گروه خبري : حجاب

تصویر ثابت

محصولات تصادفي

چادر فاطیما 67,000 تومان